ความเชื่อ ความเป็นมาของการแขวนโคมล้านนา

ความเชื่อ ความเป็นมาของการแขวนโคมล้านนา

โคม (โกม) ในทางล้านนา นั้นมีความหมายว่า โคมไฟ ตะเกียง หรือดอกเฟื่องฟ้า การยกโคม หรือ การลอยโคม แต่เดิมถือเป็นพิธีการทางศาสนาพราหมณ์ ทำขึ้นเพื่อบูชาพระเจ้าทั้งหลาย คือ พระอิศวร พระนารายณ์ พระพรหม

ต่อมาโคมถูกทำขึ้นเพื่อใช้เป็น ตะเกียง สำหรับจุดไฟให้สว่าง แต่ด้วยเหตุผลที่น้ำมันมีราคาแพง ประเพณีการจุดโคมไฟแต่เดิมจึงมักมี เฉพาะในพระราชสำนัก และบ้านเรือน ของเจ้านายใหญ่โต เท่านั้น จนกระทั่งถูกนำมาใช้แพร่หลายในครัวเรือน และเครื่องใช้ในพิธีกรรม

โดยเฉพาะใน “ประเพณียี่เป็ง” คือ วันเพ็ญ ขึ้น 15 ค่ำ หรือ เดือน 12 (ช่วงลอยกระทง) การปล่อยโคมขึ้นฟ้าเพื่อปล่อยเคราะห์ ความยากลำบาก สิ่งไม่ดีฝากไปกับโคม นำให้แสงนำพาสิ่งดี ๆ กลับคืนมา 

ในส่วนของการแขวนโคมในปัจจุบันที่เรามักจะเห็นว่าถูกนำไปตกแต่ง โรงแรม รีสอร์ต ร้านอาหาร บ้านเรือนเพื่อความสวยงามนั้น ตามประเพณีดังเดิมโคมมักจะถูกนำมาแขวนกันในปลายฝนต้นหนาว หรือช่วงหลังวันออกพรรษา (ใกล้เทศกาลลอยกระทง) โดยจะนำไปแขวนตามวัดเพื่อสักการบูชาพระพุทธเจ้า สำหรับการแขวน เพื่อเสริมความมงคล 

การจุดโคมสามารถจุดได้ทุกวันโดยไม่จำกัดโอกาสหรือที่เรียกตามภาษาพระธรรมว่า อกาลิโก ซึ่งก็แล้วแต่ความพอใจ ให้ผลทุกเมื่อทุกโอกาส ซึ่งแสงประกายจากประทีปจากโคมจะช่วยส่องให้ดำเนินชีวิตเจริญรุ่งเรืองอยู่เย็นเป็นสุข ชาติหน้าเกิดมาจะมีสติปัญญาที่ดี หากนำไปแขวนชายคาบ้าน นอกจากจะเป็นที่สวยงามแล้ว ยังเป็นการบูชาเทพารักษ์อีกทางหนึ่งด้วย